40 gostiju, 0 korisnika

Poslednje poruke

Autor Tema: Hotel "Palas" centar kulturnih dogadjanja  (Pročitano 3951 puta)

Van mreže WingsOfDesire

  • Ne silazi sa Foruma
  • *****
  • Poruke: 4099
Hotel "Palas" centar kulturnih dogadjanja
« poslato: Oktobar 31, 2008, 12:17:10 »
Tridesetih godina prošloga veka Svrljig je, u mnogo čemu ličio na današnji Svrljig. Naravno, tada nije bilo industrije u današnjem, niti je ima u "jučerašnjem" smislu reči . Ali, i tada kao i danas je imao razvijenu uslužnu delatnost, a poljoprivreda i stočarstvo su bili osnovno zanimanje i većine meštana ondašnje varoši i, naravno, svrljiških sela.

I tada, polovinom prošloga veka Svrljig je imao razvijeno državno činovništvo – finanse, policajce,  činovnike sreskog načelstva, pa opštinskog, prosvetare, lekare, farmaceute, železnice i pošte i telegrafa, i sl.  Naravno, sve u manjem broju, nego danas.

Sreten Petrović u knjizi "Uspon Svrljiga" (Izmedju dva rata) beleži "da u varošici ima: 16 trgovinsko-dućanskih špekulativnih radnji, 8 mehansko-kafanskih radnji, 4 podruma, 44 zanatlijskih radnji. Od zanatlijskih delatnosti bile su zastupljene: opančarska, pekarska, mesarska, mutavdžiska, uljarska, obućarska, kazandžijska, limarska, potkivačka, lončarska, (vuno)vlačarska, kovačka, ćurčijska, štrikerska, krojačka, berberska, piljarska, itd.
Tadašnji privrednici su imali i svoje esnafsko udruženje – Esnaf zanatlija, koje je delovalo u okviru Zanatske komore, "pa je 1932. godine imalo 95 članova, gotovine u kasi u iznosu 24.493 dinara“… I Svrljig danas ima Udruženje privrednika, pa radnika, ali bez tolikog kapitala u kasi.
Pretpostavlja se da su tadašnji činovnici i zanatlije ipak bili finasijski boljestojeći, nego današnji, sudeći bar prema broju kafana, hotela i podruma… Ili, za razliku od današnjih činovnika i biznismena više se družili "i pokazivali na javnim mestima, i na taj način svoju vrednost i svoj položaj i mesto u društvu", nego današnji, njima ravan stalež, koji se "pokazuje" ali na sasvim drugi način.


Hotel PALAS nekada...

Svrljiški hoteli i kafane su polovinom prošlog veka imali, za razliku od današnjih, zvučnija imena: hotel "Njujork", „Palas“, "Srpski Kralj", hotel "London"…
S.Petrović u "Usponu Svrljiga" saopštava jedan zanimljiv podatak vezan za kafanu, odnosno hotel "Palas" u vlasništvu braće Dikić – Dragoljuba i Čedomira.
"Palas" je bio najčešće mesto za održavanje gotovo svih značajnih kulturnih i zabavnih manifestacija u varošici, uključujući i predizborne mitinge stranaka i njihovih prvaka. "Palas" je bio i stecište elite varoši koja se tu okupljala na svojim brojnim skupovima, proslavama, igrankama i balovima.
Do osamdesetih godina prošloga veka centar kulturnih, privrednih i političkih dogadjanja bio je to hotel „Kalafat“, koji se nalazi tačno preko puta ondašnjeg "Palasa".


Hotel PALAS sada...

Kafana, odnosno hotel „Palas“ se nalazio u ondašnjoj Karadjordjevoj ulici, s leve strane ka Nišu, odnosno današnjoj ulici D. Trifunca. Do osamdesetih godina to je bila zgrada u vlasništvu opštine, pa je korišćena kao Dom kulture, pa onda kao Dom mladih, a onda je nekom odlukom tadašnje opštinske vlasti, u sprezi sa partijskom (SK-a) preneta na korišćenje Industriji tekstilne konfekcije „Svrljig“, a manji deo objekta koristi lokalni šahovski klub, a tu je i biračko mesto „Svrljig-centar“.

 Drugi, veći deo ondašnjeg hotela „Palas“ i dan danas je trgovinski objekat. U njemu je bila i prva kineska trgovinska radnja u Svrljigu, devedesetih godina prošloga veka. Poslenici kulture grada Svrljiga već nekoliko godina zagovaraju da se u ovom objektu otvori izložbeni prostor – galerija, što i nedostaje Svrljigu.

Dosadašnja vlast, demokratska i ona do demokratske, niti ova kasnija, nije imala razumevanja da ispravi opštinsku odluku da se opštinski objekat prenese jednoj tekstilnoj industriji, koja je sada u (ras)prodaji, pa se može deseiti da hotel „Palas“, nekad nacionalizovan,  oduzet od porodice Dikić, bude „privatizovan“ odnosno oduzet od opštine… Reklo bi se, kako došlo, tako i otišlo… Ali, da li je baš tako???

izvor: Svrljig.INFO