1155 gostiju, 0 korisnika

Poslednje poruke

Autor Tema: Svrljig i svrljiški vladari… Izmedju dva svetska rata  (Pročitano 5928 puta)

Van mreže WingsOfDesire

  • Ne silazi sa Foruma
  • *****
  • Poruke: 4099
Svrljig i svrljiški vladari… Izmedju dva svetska rata
« poslato: Oktobar 23, 2008, 21:12:45 »
Organizacija vlasti izmedju dva svetska rata u Svrljigu
Na taritoriji današnje svrljiške opštine izmedju dva svetska rata postojala je sreska i opštinska vlast, o čemu detaljnije saznajemo iz knjige Uspon Svrljiga autoura Sretena Petrovića i knjige Svrljiška brda i vrh zeleni autora Dragoljuba Ž. Mirčetića.

Opštinski "vladari"
Posle Prvog svetskog rata prvi predsednik Opštine (varošice) Derven bio je Ljubomir Golubović, otac kasnije Svrljižanima dobropoznatog poslanika Lace, koji je, poput oca, bio prvi predsednik novoformirane Opštine varošice Svrljiga – 1925. godine, navodi se u „Usponu Svrljiga“. (Ukazom nadležne vlasti, 1. septembra 1925. godine iz Dervenske je izdvojena Opština varošice Svrljig. Na prostoru današnjeg Svrljiga, sve do 1931. godine funkcionisale dve opštine – Svrljig i Derven. U to vreme, treba imati na umu, da su status opština imala i mnoga svrljiška sela.
Istoričari beleže da je na izborima za opštinsku vlast 15. avgusta 1926. godine za predsednika opštine (istovremeno i predsednika Suda) izabran Milan Golubović – Laca , trgovac, radikalski prvak).
Dalje se beleži da je Milan Golubović – Laca, posle šestojanuarske diktature i preuredjenja dotadašnje Kraljevine Srba Hrvata i Slovenaca u Kraljevinu Jugoslaviju, smenjen sa dužnosti predsednika opštine Svrljig, a na mesto predsednika postavljen g. Vojislav J. Nikolić, trgovac iz Svrljiga.
„Na redovnim izborima za predsednika optšine i odbornike na prostoru Moravske banovine, koji su održani 6. avgusta 1933. godine, za predsednika opštine Svrljig, na mesto dotadašnjeg predsednika Vojislava J. Nikolića, izabran je, takođe trgovac, ali i vunovlačar Stevan Todorović.
Na narednim izborima, 1936. g. za predsednika opštine biva izabran Milan V. Đorđević, takođe trgvoac.

*Da li je predsednik opštine Svrljig Milan V. Đorđević, izabran 1936.g., ostao sve do početka rata 1941. na toj funkciji, kao i predsednici drugih opština na teritoriji tadašnjeg Svrljiškog sreza za sada ne raspolažemo podacima?

U knjizi „Svrljiška brda i vrh zeleni“, Dragoljub Ž. Mirčetić, navodi da je po novoj administrativnoj podeli Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, uspostavljenoj u prvim godinama posle prvog svetskog rata, na dan 31. januara 1921. godine, Svrljiški srez pripao Okrugu Niš i da je (srez Svrljig) imao 18 opština, sa 24.899 stanovnika, 12.027 (41%) muških i 12.872 (59%) ženskog stanovništva u 3.882 domaćinstva.
Status opštinskih mesta imala su sela: Burdimo, Varoš, Galibabinac, Grbavče, Gulijan, Guševac, Davidovac, Derven (deo Svrljiga danas), Drajinac, Izvor, Lalinac, Lukovo, Niševac, Plužina, Popšica, Prekonoga, Ribare i Crnoljevica.
„Ukazom od 5. jula o.g.S.br. 1268 varošica Svrljig odvojena je od opštine Dervenske poverenog mi sreza, izabrala svoju opštinsku upravu i danas počela funkciju pod zanivom – „opština varošice Svrljiga“, akt je koji tadašnji poglavar sreza svrljiškog Aleksa Popović, pod brojem 10321, od 3. septembra 1925. godine, obavestio sve opštine u srezu o novouspostavljenoj opštini. Knjiga „Svrljiška brda i vrh zeleni“ donosi i spisak predsednika opština Svrljiškog sreza:

Burdimo
Bučum
Varoš
Galibabinac
Grbavče
Gulijan
Guševac
Davidovac
Derven
Drajinac
Izvor
Labukovo
Lalinac
Lukovo
Manojlica
Miljkovac
Niševac
Plužina
Popšica
Prekonoga
Ribare
Svrljig
Crnoljevica
Veselin Davidović
Gavra Mladenović
Jelenko Đorđević
Randjel Stojadinović
Miloš Kocić
Uroš Vukić
Dragoljub Dimitrijević, iz Periša
Milenko Cvetković
Miloš Vučković, Merdželat
Ljubomir Stevanović
Nikola Ilić
Gavrilo Stanojević
Božidar Ristić
Sima Radojković
Petar Nikolić
Joakim Rdovanović
Svetozar Cvetković
Svetozar Mladenović
Cvetko Stojanović
Milentije Dikić
Svetozar Milojić
Milan Golubović
Vasilije Vučković

* Od 1921. do 1930. godine, uporedjujući spisak broja opština (1921) i spisak predsednika opština (1930), pored nofoformirane opštine Svrljig, vidi se da su status opštinskih mesta dobila i sela Varoš, Labukovo, Manojlica i Miljkovac (Svrljiški Miljkovac, danas administrativno pripada opštini Knjaževac).

Sreski čelnici
Godine 1929. Svrljig bio sedište Svrljiškog sreza. Takozvano Poglavarstvo sreza Svrljiškog preimenovano je u Sresko načelstvo. Srez Svrljiški je pripadao Niškoj županiji.
Koliko se iz arhiva moglo saznati, piše Sreten Petrović u knjizi Uspon Svrljiga, na dužnosti načelnika sreza Svrljiškog do 1924. godine bili su Nikola Radivojević i Aleksa T. Popović. Naredne godine za poglavara biva postavljen Mija Matić, advokatski pripravnik iz Niša. Godine 1926. funkciju preuzima Vladimir N. Živanović, a 1927. na toj funkciji je Mil. P. Marjanović, dok je poglavar 1928. godine Dragi V. Mitrović. Naredne, 1929. godine načelnik sreza postaje Ljubomir M. Aćimović, a 1930. Božidar G. Pavlović. Kako su se načelnici menjali godišnje, 1931. godine ovu funkciju zauzima Dimitrije Mitić, a njega na toj dužnosti zamenjuje Aleksandar K. Stefanović, a 1932. godine načelnik postaje Živko N. Petković, koji na toj funkciji ostaje do kraja 1935. godine. Posle Petkovića na mesto načelnika dolazi Dimitrije Protić.
Načelnik sreza Svrljiškog 1937. godine je Božidar Z. Petrović, a naredni, naredne godine – Jelenko Jelenković, koji će tu dužnost obavljati do početka Drugog svetskog rata.
Poslednji svrljiški sreski načelnik, od 1941. do 1942. godine bio je Milovan Naumov.

izvor: Svrljig.INFO